Trong dòng chảy phát triển của tỉnh Vĩnh Long sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, yêu cầu xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng đặt ra những đòi hỏi mới. Không chỉ cần những chủ trương đúng, chính sách phù hợp, mà còn cần những “cầu nối” đủ uy tín để đưa ý Đảng đến gần hơn với lòng dân. Trong cộng đồng các dân tộc thiểu số, đội ngũ người có uy tín đã và đang khẳng định vai trò đặc biệt ấy - bằng chính tiếng nói, tấm gương và sự tận tụy của mình. Họ không chỉ là người được cộng đồng tin yêu mà còn là lực lượng nòng cốt góp phần giữ gìn sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và vun đắp khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên quê hương Vĩnh Long.

Những “cầu nối” bền chặt giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân

Tỉnh Vĩnh Long hiện có gần 4 triệu dân, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm hơn 11% dân số, với gần 416.000 đồng bào Khmer, hơn 24.500 đồng bào Hoa cùng nhiều dân tộc khác sinh sống đan xen trên 30 xã, phường vùng đồng bào DTTS. Sau hợp nhất địa giới hành chính, không gian phát triển được mở rộng, cơ hội nhiều hơn nhưng cũng xuất hiện không ít thách thức mới, nhất là việc các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền, xuyên tạc, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc... điều đó đặt ra yêu cầu phải có những lực lượng đủ bản lĩnh, đủ uy tín để đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền giải quyết từ sớm, từ cơ sở. Chính trong bối cảnh đó, người có uy tín (NCUT) tiếp tục khẳng định vị thế là “điểm tựa lòng dân”, là “cánh tay nối dài” của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Giai đoạn 2018 - 2025 trên địa bàn tỉnh có 3.818 lượt người có uy tín trong đồng bào DTTS được phê duyệt; riêng năm 2026 toàn tỉnh có 412 NCUT. Họ là những vị Achar, các vị sư sãi Phật giáo Nam tông Khmer, các chức sắc, chức việc tôn giáo, cán bộ hưu trí, trưởng dòng họ, những nông dân sản xuất giỏi hay những cá nhân tiêu biểu được cộng đồng tín nhiệm. Dù khác nhau về nghề nghiệp, tuổi tác hay điều kiện sống, nhưng gặp nhau ở điểm chung là được đồng bào tin tưởng, lắng nghe và tự nguyện làm theo. Chính sự tín nhiệm ấy đã tạo nên nguồn lực xã hội đặc biệt mà không một cơ chế hành chính nào có thể thay thế.

Ảnh: Bà Nguyễn Thị Minh Trang, Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy gặp gỡ, thăm hỏi ông Thạch Dư, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nước CHXHCN Việt Nam

Khi tiếng nói của người có uy tín trở thành sức mạnh của cộng đồng

Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, ở đâu NCUT được quan tâm, tạo điều kiện phát huy vai trò thì ở đó các chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước được triển khai thuận lợi hơn; tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định hơn; các phong trào thi đua yêu nước lan tỏa sâu rộng hơn. Điều đáng quý là, NCUT không tuyên truyền bằng những khẩu hiệu khô cứng mà bằng chính cuộc sống của mình. Họ đến từng gia đình, trò chuyện bằng tiếng nói dân tộc, bằng những câu chuyện đời thường, bằng những kinh nghiệm sản xuất và cả sự chân tình vốn có của người gắn bó lâu năm với cộng đồng. Đây cũng là lý do nhiều chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, từ xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, bảo vệ môi trường, phát triển sản xuất, phòng chống dịch bệnh, giữ gìn an ninh trật tự... đều nhanh chóng đi vào cuộc sống khi có sự đồng hành của đội ngũ NCUT.

Không chỉ là “người truyền đạt”, NCUT còn là “người phản biện từ thực tiễn”. Thông qua các cuộc sinh hoạt cộng đồng, tiếp xúc cử tri hay những cuộc gặp gỡ thường ngày, NCUT kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đồng bào đến cấp ủy, chính quyền; đồng thời giải thích, tháo gỡ những băn khoăn, tạo sự đồng thuận trước những vấn đề mới nảy sinh. Chính sự tương tác hai chiều ấy đã góp phần củng cố niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, vai trò ấy càng trở nên quan trọng hơn. Bởi lẽ, giữa dòng chảy thông tin đa chiều, tiếng nói của NCUT vẫn luôn là nguồn thông tin đáng tin cậy đối với đồng bào. Khi họ lên tiếng, không chỉ để vận động thực hiện một chủ trương, mà còn định hướng nhận thức, góp phần ngăn chặn những thông tin sai trái, luận điệu xuyên tạc và giữ gìn sự ổn định ngay từ cơ sở.

Từ uy tín cá nhân đến những giá trị lan tỏa trong cộng đồng

Nếu như niềm tin là “vốn quý” của NCUT thì kết quả cụ thể trên mọi lĩnh vực của đời sống chính là minh chứng sinh động nhất cho giá trị của nguồn vốn đặc biệt ấy. Để đội ngũ NCUT phát huy hiệu quả vai trò của mình, thời gian qua tỉnh đã quan tâm thực hiện khá đầy đủ các chế độ, chính sách theo quy định của Trung ương; thường xuyên thăm hỏi, động viên nhân dịp lễ, tết, khi ốm đau, gặp khó khăn hoặc có thành tích tiêu biểu trong hoạt động cộng đồng. Một số nơi còn chủ động huy động nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ thêm điều kiện sinh hoạt, phương tiện đi lại, tạo điều kiện thuận lợi cho NCUT thực hiện tốt vai trò, trách nhiệm trong cộng đồng.

Từ năm 2018 đến năm 2025, các ngành chức năng đã tổ chức hơn 50 hội nghị phổ biến thông tin, tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho NCUT; nội dung tập trung vào chính sách dân tộc, pháp luật, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, hòa giải ở cơ sở, xây dựng nông thôn mới, phòng, chống tội phạm, phòng, chống thiên tai... Qua đó, NCUT được trang bị thêm kiến thức, kỹ năng để tiếp tục trở thành lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, vận động đồng bào.

Ở nhiều địa phương, NCUT đã trở thành những “tuyên truyền viên không chuyên” đầy trách nhiệm. Họ đến từng hộ gia đình, từng phum, sóc để vận động đồng bào chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tích cực tuyên truyền phòng, chống tội phạm, bài trừ mê tín dị đoan, giữ gìn an ninh trật tự, vận động Nhân dân cảnh giác trước những luận điệu xuyên tạc, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc; đặc biệt, trong thời điểm phòng, chống đại dịch Covid-19, nhiều NCUT đã trở thành lực lượng tiên phong trong tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện nghiêm các quy định phòng dịch, góp phần giữ vững ổn định địa bàn.

Không dừng lại ở công tác tuyên truyền, NCUT còn trực tiếp tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Bằng chính mô hình sản xuất của gia đình mình, họ mạnh dạn áp dụng khoa học - kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, rồi chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật cho nhiều hộ dân khác. Từ những mô hình nhỏ nhưng hiệu quả, nhiều hộ đồng bào đã từng bước thoát nghèo, ổn định cuộc sống, góp phần tạo nên diện mạo mới cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Điều đáng trân trọng hơn cả là tinh thần “nói đi đôi với làm”. Trong xây dựng nông thôn mới, an sinh xã hội NCUT luôn là những người đi đầu. Trong những năm qua, NCUT đã vận động xây dựng 35 cây cầu giao thông nông thôn, đóng góp hơn 3,15 tỷ đồng, hiến trên 75.500m² đất, 15.100 ngày công lao động, tham gia phát quang hơn 70 km đường giao thông, nạo vét 10 km kênh mương nội đồng. Đồng thời vận động hơn 2,5 tỷ đồng xây dựng 77 căn nhà cho hộ nghèo; hỗ trợ hàng nghìn suất học bổng, xe đạp, tập vở cho học sinh; huy động hàng nghìn phần quà giúp đỡ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn...

Không chỉ góp phần phát triển kinh tế - xã hội, NCUT còn là những người giữ lửa văn hóa dân tộc; nhiều vị sư sãi, Achar và NCUT đang ngày ngày miệt mài truyền dạy chữ Khmer, giáo lý Phật giáo Nam tông, gìn giữ lễ hội truyền thống, vận động đồng bào loại bỏ các hủ tục lạc hậu, xây dựng đời sống văn hóa mới.

Ở lĩnh vực quốc phòng, an ninh, vai trò của NCUT cũng được thể hiện rõ nét. Với lợi thế gần dân, hiểu dân, họ đã chủ động nắm bắt dư luận, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, trong giai đoạn 2024-2025, NCUT đã cung cấp khoảng 200 nguồn tin có giá trị phục vụ công tác bảo đảm an ninh trật tự; tham gia phản bác nhiều thông tin sai sự thật; phối hợp hòa giải thành công hàng trăm vụ việc ngay từ cơ sở, góp phần giữ vững sự ổn định của địa phương.

Phát huy vai trò người có uy tín trong giai đoạn phát triển mới

Sau khi hợp nhất, tỉnh Vĩnh Long có quy mô địa bàn rộng hơn, dân cư đông hơn, thành phần dân tộc, tôn giáo đa dạng hơn. Điều đó đồng nghĩa với yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ NCUT cũng cao hơn trước. Do vậy, trước hết cần tiếp tục nâng cao nhận thức của cả hệ thống chính trị về vị trí, vai trò quan trọng của NCUT; xác định đây là một trong những nội dung trọng tâm, thường xuyên trong công tác dân vận, công tác dân tộc và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Cùng với đó, xây dựng cơ chế giao nhiệm vụ rõ ràng, phù hợp với khả năng và điều kiện của từng người; mở rộng các hình thức cung cấp thông tin, tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng, nhất là kỹ năng truyền thông, kỹ năng ứng dụng công nghệ số, nắm bắt và định hướng dư luận xã hội trên không gian mạng. Việc biểu dương, khen thưởng, nhân rộng những điển hình tiêu biểu cũng cần được thực hiện thường xuyên hơn để tạo động lực và lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện để NCUT tham gia vào quá trình xây dựng và giám sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách liên quan đến đồng bào DTTS; phát huy vai trò cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân; góp phần giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh từ cơ sở, không để hình thành “điểm nóng”.

Qua hơn một năm tỉnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, dù còn đó những khó khăn nhất định, song, đội ngũ NCUT trong tỉnh vẫn đang âm thầm góp sức xây dựng quê hương bằng chính uy tín và trách nhiệm của mình; không chỉ giữ gìn những giá trị truyền thống tốt đẹp của cộng đồng, mà còn là những “điểm tựa lòng dân”, là cầu nối bền chặt giữa ý Đảng với lòng dân, góp phần củng cố niềm tin, tăng cường sự đồng thuận xã hội và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó cũng chính là nền tảng quan trọng để Vĩnh Long phát triển nhanh, bền vững, xây dựng một không gian phát triển mới giàu bản sắc, nghĩa tình và phồn vinh trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.