Nhân kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026), nhìn lại chùa Tuyên Linh (xã An Định, tỉnh Vĩnh Long), chúng ta không chỉ thấy một ngôi chùa cổ mang đậm dấu ấn Phật giáo Nam Bộ mà còn thấy một “bảo tàng sống” về lòng yêu nước. Nơi đây lưu giữ những câu chuyện thiêng liêng về sự gặp gỡ giữa Sư tổ Lê Khánh Hòa và Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc - thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh - những con người đã cùng chung chí hướng “vì đạo, vì đời, vì dân, vì nước”.
Dấu ấn từ rừng thiêng nước độc đến “Tiên Linh Bản Tự”
Khởi thủy, nơi đây là một khu rừng hoang vu, thú dữ rình rập. Tương truyền, một thanh niên nghèo tên Sầm bị hổ vồ chết, oan hồn biến thành "Tinh Hổ Giao" quấy phá . Sợ hãi và tôn kính, dân làng đã lập một ngôi chùa mang tên "Tiên Linh Bản Tự" vào năm Tân Dậu (1861), gọi Sầm là "Tiên" thay vì "Tinh" – hàm ý ngôi chùa mang tên cô gái linh thiêng . Ngôi chùa ra đời từ tâm linh và nỗi ám ảnh hoang sơ ấy, rồi dần trở thành một điểm tựa tinh thần cho cư dân vùng Cù lao Minh.
Lễ khánh thành Khu lưu niệm Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc
Dấu ấn Sư tổ Lê Khánh Hòa – "Tổ đình" của Phật giáo yêu nước
Năm 1907, Hòa thượng Lê Khánh Hòa (pháp danh Thích Như Trí) về trụ trì. Ngài là một vị cao tăng uyên bác, tinh thông Phật học và Nho học, đồng thời là người sáng lập Nam Kỳ Phật học hội và Lưỡng Xuyên Phật học hội – những tổ chức quy tụ nhiều cao tăng, cư sĩ Phật giáo lúc bấy giờ . Với cương vị chủ bút tạp chí "Từ Bi Âm" và giám đốc "Phật học Tùng Thư", ngài đã khéo léo lồng ghép tinh thần yêu nước, lên án chủ nghĩa thực dân vào trong các bài giảng, biến chùa Tuyên Linh thành cơ sở nuôi dưỡng nhiều môn sinh – những người sau trở thành cán bộ, đảng viên cốt cán . Chính vì thế, chùa Tuyên Linh được suy tôn là "Tổ đình" – một trung tâm Phật giáo lớn của Bến Tre.
Dấu ấn Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc: Nơi cha Bác Hồ gửi chí hướng
Khoảng năm 1927, Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc – thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh – đến chùa. Cụ đã gặp gỡ, đàm đạo việc nước, việc đạo với Sư tổ Lê Khánh Hòa. Chính tại nơi đây, Cụ đã bàn bạc và đổi tên chùa từ "Tiên Linh" thành "Tuyên Linh" – một cái tên mang hàm ý tuyên truyền, tập hợp lòng yêu nước, chống ngoại xâm . Trong khoảng thời gian từ 1927 đến 1929, Cụ sống tại chùa, vừa dạy chữ Nho, xem mạch, bốc thuốc chữa bệnh cho đồng bào nghèo, vừa gặp gỡ các nhà trí thức yêu nước như Trần Văn An, Huỳnh Khắc Mần – những người sau này trở thành đảng viên Cộng sản đầu tiên của Bến Tre . Cụ cũng để lại cho chùa nhiều bút tích thi phú và hai câu đối ca ngợi tài đức của Sư tổ Lê Khánh Hòa.
Cũng tại nơi đây cụ Nguyễn Sinh sắc đã tặng cho sư tổ Lê Khánh Hòa (Thích NhưTrí) và chùa Tuyên Linh” hai câu đối:
“ Như thị như lai, xuất thế khai thông, hướng dần mê đổ qui Phật giới
Trí vi trí giả, hiện thân, thuyết pháp hô hào trí thức thượng thiên lai”
Tam dich: “ Đức Phật như lai, đương sống ở đời, dắt chúng lạc đường về cỏi Phật.Tổ sư Trí giả, hiện còn hóa đạo, dìu đoàn bạn pháp lại quế sư” (Hòa Thượng Thích Thái Không)
Chùa Tuyên Linh
Dấu ấn căn cứ cách mạng xuyên suốt hai cuộc kháng chiến
Chùa Tuyên Linh không chỉ là nơi tu hành mà còn là "trường học cách mạng ngụy trang". Năm 1930, ông Ngô Văn Chương (người của Đảng Tân Việt) mở lớp dạy chữ Pháp – Việt, thực chất là truyền bá tư tưởng cách mạng, đào tạo cán bộ. Từ lớp học này đã ra đời một tổ hành động gồm Nguyễn Thế Xương, Ngọc Điệp, Hoài Thanh – những người đã treo cờ Đảng búa liềm, rải truyền đơn nhân ngày kỷ niệm thành lập Đảng năm 1935. Trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, chùa là cơ sở che giấu, nuôi dưỡng cán bộ, thậm chí là nơi đóng quân của các cơ quan Huyện ủy Mỏ Cày và Tỉnh ủy Bến Tre .
Dấu ấn Di tích Quốc gia
Những giá trị lịch sử to lớn đó đã được ghi nhận: Ngày 20 tháng 7 năm 1994, Bộ Văn hóa – Thông tin đã ký Quyết định công nhận Chùa Tuyên Linh là Di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia . Chùa Tuyên Linh chính thức trở thành một "địa chỉ đỏ", điểm đến quan trọng trong hành trình giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.
Dấu ấn Khu lưu niệm Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc
Dấu mốc quan trọng, để tưởng nhớ công ơn của Cụ Phó bảng, ngày 15 tháng 12 năm 2020, khánh thành Khu lưu niệm Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc tại Khu di tích Quốc gia chùa Tuyên Linh. Công trình gồm đền thờ và nhà trưng bày (trưng bày các hình ảnh, tư liệu, hiện vật về cuộc đời và sự nghiệp của Cụ – một nhà nho yêu nước, một thầy thuốc hết lòng vì dân nghèo).
