Chiến dịch Hồ Chí Minh, đỉnh cao của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, là sự kiện lịch sử vĩ đại đánh dấu kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước trường kỳ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và ý chí quyết chiến quyết thắng của quân và dân ta đã làm nên Đại thắng lịch sử, mãi mãi được ghi vào sử vàng dân tộc như một thiên anh hùng ca chói lọi nhất trong thế kỷ XX.
Nhân kỷ niệm 51 năm - Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4), chúng ta ôn lại những diễn biến hào hùng của Chiến dịch Hồ Chí Minh, khẳng định những giá trị lịch sử trường tồn và bài học kinh nghiệm quý báu, đồng thời tri ân sự hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ tất cả vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Bước vào mùa Xuân năm 1975, sau những thắng lợi vang dội liên tiếp trên chiến trường, đặc biệt là chiến thắng Phước Long, giải phóng Buôn Ma Thuột, Huế và Đà Nẵng, cục diện chiến tranh ở miền Nam đã thay đổi hoàn toàn có lợi cho ta. Trước thời cơ lịch sử ngàn năm có một, Bộ Chính trị Trung ương Đảng họp ngày 31/3/1975 nhận định: “Cuộc chiến tranh cách mạng ở miền Nam không những đã bước vào giai đoạn phát triển nhảy vọt, mà thời cơ để mở tổng tiến công và nổi dậy tại Sài Gòn - Gia Định đã chín muồi. Từ giờ phút này, trận quyết chiến chiến lược cuối cùng của quân và dân ta đã bắt đầu” . Ngay sau đó, Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định, đặt tên là Chiến dịch Hồ Chí Minh, với khí thế “thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng”.
Chiến dịch Hồ Chí Minh có quy mô lớn nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Quân đội ta huy động lực lượng gồm 5 quân đoàn bộ binh (1, 2, 3, 4 và Quân đoàn 232) với tổng số khoảng 240.000 quân, 400 xe tăng - thiết giáp, 420 khẩu pháo và nhiều đơn vị đặc công, hỏa lực và kỹ thuật khác. Vào lúc 17h00 ngày 26/4/1975, quân chủ lực của Quân Giải phóng từ 5 hướng đồng loạt tiến công, phá vỡ tuyến phòng thủ vòng ngoài của địch. Năm mục tiêu trọng yếu nhất được xác định là: Bộ Tổng tham mưu, sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ Tư lệnh Biệt khu thủ đô, Tổng nha Cảnh sát và Dinh Độc Lập.
Thực hiện chiến thuật thọc sâu bằng xe tăng và bộ binh kết hợp với hỏa lực pháo binh dữ dội, quân ta từng bước kiểm soát từng mục tiêu của địch. Hướng Tây Bắc do Quân đoàn 3 đảm nhận có nhiệm vụ đánh trúng sân bay Tân Sơn Nhất và Bộ Tổng tham mưu - hai đầu não chỉ huy quan trọng nhất của ngụy quyền Sài Gòn. Cùng lúc, các mũi cánh khác theo các hướng Đông - Nam, Tây Nam cũng đồng loạt dồn ép đối phương, tạo thế vây siết chặt Sài Gòn từ mọi phía. Trong suốt đêm 29, rạng sáng 30/4, các cánh quân lớn của ta đồng loạt tiến công. Đến 9 giờ 30 phút sáng 30/4, Tổng thống Dương Văn Minh của chính quyền Sài Gòn tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Lúc 10 giờ 45 phút, xe tăng và bộ binh của Quân Giải phóng tiến thẳng vào Dinh Độc Lập, bắt giữ toàn bộ Nội các, hạ cờ địch và kéo cờ cách mạng. Vào lúc 11 giờ 30 phút cùng ngày, lá cờ chiến thắng của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên nóc Dinh Độc Lập, báo hiệu Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến chống Mỹ kéo dài 21 năm.
Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng không chỉ giải phóng Sài Gòn - Gia Định, mà còn dẫn tới sự giải phóng đồng loạt của hầu hết các tỉnh Nam Bộ, bao gồm cả các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long như Vĩnh Long. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng và Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tôn vinh, ghi nhớ công lao của các anh hùng liệt sĩ, các thế hệ cha anh đi trước; là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn - Đền ơn đáp nghĩa”.
Trước hết, Chiến dịch Hồ Chí Minh đã giải phóng hoàn toàn miền Nam, chấm dứt vĩnh viễn ách thống trị của chủ nghĩa thực dân mới và chế độ ngụy quyền Sài Gòn, kết thúc 21 năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước và 117 năm đô hộ của thực dân, đế quốc trên đất nước ta, mở ra kỷ nguyên mới: kỷ nguyên độc lập, tự do và thống nhất đất nước, cả nước cùng đi lên chủ nghĩa xã hội.
Đại thắng mùa Xuân 1975 là thắng lợi của đường lối độc lập, tự chủ, đúng đắn và sáng suốt của Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng với tư duy lý luận sắc bén và quyết tâm chiến lược kiên định. Thắng lợi này đã khẳng định tầm vóc vĩ đại và bản lĩnh trí tuệ Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh, đồng thời chứng minh rằng một dân tộc dù nhỏ bé, có nền kinh tế chưa phát triển, nhưng nếu có chính nghĩa, ý chí và đường lối lãnh đạo đúng đắn thì hoàn toàn có thể đánh thắng bất kỳ kẻ thù xâm lược hùng mạnh nào.
Xuyên suốt quá trình chiến đấu trường kỳ, sự kết hợp chặt chẽ giữa tiến công quân sự của bộ đội chủ lực và nổi dậy của quần chúng nhân dân đã tạo nên sức mạnh tổng hợp áp đảo kẻ thù, trở thành bài học vô giá về chiến tranh nhân dân, dựa vào dân và phát huy tối đa tinh thần yêu nước các tầng lớp nhân dân, phát huy sức mạnh của đại đoàn kết toàn dân tộc
Thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh cũng để lại nhiều bài học kinh nghiệm sâu sắc, có giá trị đến ngày nay: (1) Bài học về đường lối lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt và tổ chức thực hiện thắng lợi; (2) Bài học về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; (3) Bài học về nghệ thuật quân sự – chớp thời cơ, thần tốc và táo bạo; và (4) Bài học về sự ủng hộ, chi viện sức người, sức của của hậu phương lớn miền Bắc xã hội chủ nghĩa.
Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng là thiên anh hùng ca bất diệt, khắc sâu vào lịch sử dân tộc như một mốc son chói lọi nhất trong thế kỷ XX, khẳng định sức mạnh Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Những bài học lịch sử và tinh thần chiến đấu anh dũng của toàn quân, toàn dân trong Chiến dịch Hồ Chí Minh mãi mãi là nguồn cổ vũ to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn cách mạng mới./.
